COMARCA DO CONDADO

  • Extensión: 341 Km
  • Nº habitantes: 40000

XEOGRAFÍA

A división administrativa de Galicia na súa realización non obviou os factores xeográficos e humanos que determinan unha comarca, tal e como sucede na do Condado, que comprende os municipios de Ponteareas, As Neves, Mondariz, Mondariz-Balneario e Salvaterra de Miño.

 

O seu nome vénlle dos Condes de Salvaterra e antigamente tamén era coñecido baixo o nome do Condado do Tea, en referencia ó río que nace na Serra de Avión e que nos seus 50 Km. de curso fluvial modela a xeografía da comarca cos seus numerosos afluentes.

 

O Condado é unha comarca do interior situada no sur da provincia de Pontevedra, lindando co país veciño, dominada polo curso do río Miño e o río Tea.

O contorno natural caracterízase por presentar sucesión de bloques elevados e depresións; a depresión do Tea é a máis importante e extensa da comarca.

Entre os relevos montañosos están no leste a serra do Suído e os montes da Paradanta e no oeste a serra do Galleiro.

A comarca está na cunca do Baixo Miño, río tralo cal o máis relevante é o Tea.

Entre a vexetación destacan as carballeiras e a típica vexetación de ribeira.

 

 

AS NEVES

http://www.asneves.com

HISTORIA, ARTE, QUE VISITAR 

Cunha extensión de 65 Km2 , recibe o nome turístico de “Sol do Condado” e a súa orixe histórica non está clara.

Segundo conta a tradición, a un neno chamado Antonio Martínez aparecéuselle a Virxe no lugar de “Chan de Casteliños”, sito na parte occidental do monte San Nomedio.

No ano 1667 realizouse unha procesión ó lugar do suposto milagro. Posteriormente, edificaron unha igrexa adicada á Virxe de “As Neves”, ó redor da cal pouco a pouco foi crecendo a vila, que dende 1904 trocou o seu antigo nome, Setados, polo actual de As Neves.

Nas Neves acháronse abundantes restos pertencentes á Prehistoria. Deste modo, do Paleolítico destacan os achados do castro de Bocas en Ribarteme e do Neolítico os xacementos do monte das Carboeiras ou o Coto do Facho.

 

 

De época castrexa destaca o Castro de Altamira en Taboexa (un dos máis ricos en bronces romanos de Galicia), o Castro da Cividade en San Pedro de Batalláns (cimentos de casas circulares, restos de murallas e fragmentos cerámicos) ou o Castro de Bocas en San Xoan de Ribarteme (restos de murallas e cerámicas).

 

As campaña militares de Xulio César e a de Augusto no século I a.C. serán a causa da inclusión do norte peninsular no Imperio Romano, pero a romanización foi un proceso paulatino. Fóronse introducindo novos cultos tal como amosa a ara de Mercurio. Neste concello tamén se atopou unha cabeza de can no Castro do Coto de Altamira en Taboexa.

Moitos dos achados que tiveron lugar no Condado sitúanse actualmente no Museo Provincial de Pontevedra ou no Museo Municipal de Ponteareas.

 

 

 

Pertencentes á Idade Moderna as igrexas máis representativas son San Cibrán de Ribarteme ou a igrexa parroquial das Neves cunha torre piramidal escalonada. As manifestacións máis características do Condado nesta etapa son as igrexas e os pazos barrocos, cruceiros e petos de ánimas.

Podemos atopar varias casas solaregas, como o Pazo de Monterreal, Pazo da Merced, de Barreiro ou a Casa da Inquisición.

Xa no Mundo actual teñen moita importancia os colexios relixiosos da marquesa do Pazo da Mercede, hoxe convertidos en instituto e Escola Familiar Agraria, onde se da o estilo racionalista e neogótico.

Todas estas fermosas paraxes poden observarse dende o mirador do Montes San Nomedio cunha ermida adicada ó santo.

 

 

GASTRONOMÍA, HOSPEDAXE

Nestas terras cultívanse afamados caldos, regados polos ríos Tea e Miño. Prodúcese o viño do Condado (denominación de orixe Rías Baixas) e o de Rubiós.

A comarca do Condado é unha área vinícola baixo a denominación de orixe"Rias Baixas", onde as suas terrazas soleadas do mediodía e abrigadas do norte, son propicias para a mellor producción das distintas variedades. Albariño, Loureiro e Teixadura dan corpo, cor e sabor ós brancos, mentras que variedades como o Caiño, Espadeiro e Retinto, constitúen a materia prima do noso viño por excelencia, "O Tinto de Rubios".

A comarca ten varios restaurantes onde se poden degustar as especies de río (lamprea, angula, salmón) e os viños. As neves é unha das vilas galegas que máis pode presumir de boa gastronomía e do bo facer culinario dos seus hosteleiros. Proba da aprobación unánime da súa excelsa cociña é a "peregrinación" masiva de xentes lonxanas ós seus restaurantes, sobre todo en época de caza e lamprea. Pan de millo, carnes da montaña, coello, perdiz, troitas, angulas, lamprea, requeixón e mel, son productos de singular atractivo.

 

ONDE COMER

  • Hotel Rest. Montesol l R/ Laredo nº2 986 667 277-986 648 115
  • Rest. Casa Calviño, R/ Marquesa del Pazo, 34 | tel.: 986 648 040
  • Rest. Casa Frenazo, R/ Esperanza, 9 / 986 648 442
  • Rest. Casa Lola, Extrema, nº13, San Xosé de Ribarteme| tel.: 986 667 024
  • Rest. Xes l, R/ Entrecines 10, Tortoreos 986 667 245
  • Rest. Valeriano, Gabino Bugallal, 28 | tel.: 986 648 170

ONDE DURMIR

  • Hotel Restaurante Montesol l, R/ Laredo nº2 986 667 277-986 648 115

CASAS RURAIS

  • Casa Rural "A Feira", A Feira, 15, A Carrasqueira, Taboexa: 986 657 687 / 686 621 306

FESTAS E TRADICIÓNS

No que atinxe ás festas destaca neste municipio a romería de Santa Marta de Ribarteme. Nas tradicións, aquí como en Salvaterra son a alfarería e os obxectos de forxa os productos artesáns da terra que podemos adquirir.

  • Festa de San Pedro en San Pedro de Batalláns o 29 de Xuño.
  • Romería de Santa Marta en San Xosé de Ribarteme o 29 de Xullo: esta é unha das romerías máis antigas de Galicia que destaca pola súa procesión de cadaleitos cada vez máis visitada e adicada a unha das santas máis veneradas desta terra.
  • Virxe do Carme no mes de Xullo en Santiago de Ribarteme.
  • Festa do Tinto de Rubiós o 25 e 26 de Xullo
  • Festa da Virxen de As Neves o 5 de Agosto.
  • Romería ‘do medo’/ de San Bartolomeu o 24 de Agosto na ermida de San Bartolomeu, Taboexa.
  • Virxe do Libramento en Rubiós en Setembro.
  • Festa dos ‘pexegos’ en Liñares en outubro.
  • Feira anual do requeixón e do mel o Venres Santo.
  • Festa en honrra á Santa Cruz na ermida do barrio do Cristo (Santiago de Ribarteme).

 

TELÉFONOS DE INTERESE:

SERVIZOS
Banesto 986 648 265
Caixanova 986 648 187 | 986 664 601
Casa da xuventude 986 648 201
Centro de día 986 096 236
Centro de Saude 986 648 375
Centro Social 986 667 134
Colexio Público 986 648 162
Concello 986 648 038
Correos 986 648 077
Escola Familiar Agraria 986 648 250
Farmacia M. Diz 986 648 139
Farmacia Basalo Vázquez 986 648 234
Fenosa-Porriño 986 331 310
Instituto de Ensino Medio 986 648 455
Taxis 986 648 140
URXENCIAS
Ambulancias *061
Ambulancias 986 641 042
Bombeiros 986 810 287
Cruz Vermella 986 641 794
Garda Civil *062
Hospital Meixoeiro 986 811 111
Incendios 986 683 905
Protección Civil 986 861 600
Subdelegación do Goberno 986 866 301
Tráfico 986 330 135

MONDARIZ

 http://www.concellodemondariz.com

HISTORIA, ARTE, QUE VISITAR:

Este municipio, comparte con Mondariz Balneario a dedicación ás augas minerais, contado con plantas de embotellado no seu termo municipal, e gran parte da historia, pois ata 1924 Mondariz Balneario estaba incluído dentro de Mondariz.

No concello de Mondariz, no que atinxe ás manifestacións artísticas da Prehistoria, podemos atopar mámoas na parroquia de Mouriscados ou nos montes de Fontefría e petróglifos no monte do Castro ou en Tourón.

Da cultura castrexa destacan o Castro de Campo do Mouro en Mouriscados (defendido por rochas naturais) ou o Castro de Tourón (nel atopouse algunha cerámica, dúas pegadas coñecidas como “pegadas dos mouros” e tamén se achou unha cazoleta).

Para o proceso de romanización na Península Ibérica foi preciso a construcción de calzadas, creando unha ampla rede viaria, na que ás veces era preciso o levantamento de pontes para cruzar os ríos. A cabalo entre Mondariz e Mondariz Balneario, atópase a Ponte de Cernadela. Esta, é unha importante construcción de pedra que ten a súa orixe na época romana, se ben as reformas que co paso do tempo se fixeron nel apenas nos permiten hoxe en día percibir vestixios do seu primitivo pasado imperial, pois parece ser que por el transcorría unha importante vía romana, a XVIII do itinerario de Antonino Pío que abarcaba de Brácara (a actual Braga) a Astúrica (Astorga), feito este que foi deducido, entre outros indicios, a partires da aparición no 1958 dunha estela antropomórfica, dúas lanzas de ferro e restos de cerámica romana.

A súa construcción actual é do século XV, con reformas posteriores do século XVII e XVIII, e os seus cinco arcos, todos de estilo oxival salvo o central, que é de medio punto, serven de paso sobre o río Tea.

A ambos lados da ponte podemos observar dúas edificacións antigas que servían de pousada ós “calexóns” ou “carrilanos” que cruzaban coas súas carruaxes de cabalos esta ponte. Por esta ponte pasamos se percorremos o sendeiro fluvial do Tea, que abarca dende a praia fluvial de Mondariz Balneario ata a de Cernadela, pasando pola de Mondariz. En total este é un percorrido que dura 2 horas (Ida) e discorre durante 3 kilómetros (Ida), de dificultade baixa, a non ser nos meses de inverno a causa da choiva.

Consérvase da Idade Media nos xardíns do Gran Hotel de Mondariz-Balneario os restos de San Pedro de Mondariz. Neste municipio tamén destaca o castelo do Sobroso. Atópase a uns 5 kilómetros do noso concello, emprazado no alto do monte Landín permitindo unhas amplas vistas. Unha vez nel, atoparémonos nun castelo cheo de historia que se remonta ó século IX, cando Bermudo II se refuxiou nel durante a batalla de Portela Arenaria (hoxe Vilasobroso) entre os seus partidarios e as tropas de Ramiro II, rei de León.

En tempos de Afonso V foi conquistado e saqueado por Almanzor e, posteriormente, no ano 1095, os Condes de Galicia, dona Urraca e don Raimundo de Borgoña, concederon o señorío de Sobroso ó bispo de Tui, Aderico.

Ó máis curioso é que a propia dona Urraca foi recluída neste castelo polos nobres galegos tralo seu segundo matrimonio con Afonso I de Aragón, logrando fuxir por un pasadizo ata o río Tea.

Á morte da raíña, os nobres galegos proclamaron rei de Galicia no Sobroso ó seu fillo Afonso, que pasou á historia coma o emperador Afonso VII, tras ser coroado no ano 1135. Sen embargo, non foi ata o ano 1396 cando este señorío encabezou un título de marquesado, xa que don Xoan I de Castela concedeu a xurisdicción a don Pedro Ruiz Sarmiento, señor de Ribadavia, pasando a ser o castelo cabeza e señorío do condado de Salvaterra.

No século XV o castelo de Sobroso foi destruído polos Irmandiños, debéndose a súa configuración actual á reconstrucción ordenada por don Diego García Sarmiento. A causa da rivalidade dos Sarmiento cos Soutomaior, sufriu o asedio de Pedro Álvarez de Soutomaior, Conde de Camiña, máis coñecido como Pedro Madruga, que dende a veciña Picaraña sitiou a fortaleza con 5.000 soldados de infantería e 1.000 de cabalería. Finalmente tivo que retirarse sen conseguir conquistar a fortaleza.

No ano 1613 Felipe III nomeou conde de Salvaterra a Diego Sarmiento de Soutomaior, Señor de Sobroso e Mendoza, e doce anos despois Felipe IV outorgou ós Sarmiento o título de Marqueses de Vilasobroso. Ata o século XVIII foi cabeza dunha ampla xurisdicción, pero posteriormente perdeu o seu papel defensivo e caeu en abandono, ata que no ano 1923 o adquire Alexo Carrera Muñoz e restaurao coa súa propia fortuna. No ano 1981 adquiriuno o Concello de Ponteareas para adicalo a museo etnográfico e parque forestal.

A súa construcción é a propia dun castelo-fortaleza, con fortes muros e tres corpos diferenciados. Dous estarían destinados a habitacións e salóns, sendo o restante a Torre de Homenaxe, localizada na zona máis elevada do terreo e de planta rectangular, con muros grosos e coroada por almenas e unha garita defensiva en cada esquina. A isto, engadir que o castelo conta con dous niveis, dispoñendo na planta superior dun adarve (corredoira de ronda) polo que poderemos pasear.

Por último, cabe sinalar por ser digna de mención a porta de honra do castelo, presidida polo escudo de armas dos Sarmiento e o dos Valladares, historicamente emparentados, así como todo o mobiliario e as armaduras de época que poderemos observar no seu interior. O seu horario de visitas é de 10h. a 13h. e de 16h. a 19h. tódolos días da semana exceptuando os luns, o que pode confirmarse chamando ó teléfono 986 65 43 05.

En Mondariz na Idade Moderna destacan as igrexas de Santa Eulalia de Mondariz, San Mateu de Toutón ou San Miguel de Riofrío, sendo as igrexas parroquiais unha manifestación moi singular e numerosa en toda Galicia. A ponte Cernadela será reformada nestes momentos, como xa se comentou.

 

GASTRONOMÍA E HOSPEDAXE:

ONDE COMER:

  • El Refugio: R/ Cervantes, 7
  • Los Trigales: Carretera Mondariz-Moscoso, km 3

ONDE DURMIR:

  • Hostal Villa Flora: R/ de Calvo Sotelo 986 656 108?

CASAS RURAIS:

  • Pousada do Cuco, Cabadas
  • Vinosobroso, Vilasobroso

FESTAS E TRADICIÓNS:

  • Festas de S. Pedro en Cernadela 26 e 27 de xuño
  • Festa do Carme en Vilar 25 de xullo
  • Carreira de Carrilanas 26 de xullo
  • Festa de Santa Marta en Toutón 28 e 29 de xullo
  • Festa dos Cesteiros 1 e 2 de agosto: nesta zona mantense a tradición da cestería, a cal continúan algúns artesáns do municipio.
  • Festa da Peña de Francia e San Roque do 14 ao 16 de agosto
  • Festa da Nosa Señora do Socorro e de San Roque en Mouriscados 15 e 16 de agosto
  • Festa do San Roque en Lougares penúltima fin de semana de agosto
  • Festa da Bicicleta penúltimo domingo de agosto
  • Festa de San Bartolomeo en Meirol 24 de agosto
  • Festa de San Bartolomeo en Sabaxáns 29 e 30 de agosto
  • Festival da Millaxe último sábado de agosto
  • Festa de Santa Lucía en Vilasobroso 30 de agosto
  • Festa da Pata de Porco con Feixóns e Pulpo a Feira a primeira ou segunda fin de semana de setembro

TELÉFONOS DE INTERESE:

SERVIZOS:

Castelo de Sobroso (Concello de Ponteareas) 986 65 43 05
Centro Médico Municipal 986 656 138
Centro Social 986 662 178
Concello 986 656 000 / 664 306
Farmacia Plaza España, 2 986 656 028
Taxis 986 656 407
Xulgado 986 656 183
Policía Local 986 664 306

PONTEAREAS:

http://www.ponteareas.org
 

HISTORIA, ARTE, QUE VISITAR:

A vila centraliza a vida da numerosa poboación que se extende ó longo do cauce do río Tea. Ponteareas estivo ligada ós reis e á historia de Galicia. A historia de Ponteareas ten a súa orixe en Canedo, onde os Templarios tiñan o Coto de Canedo. Trala disolución da Orde do Temple, o coto e a feligresía de Canedo foron donados polo rei Enrique II a Paio de Soutomaior no 1386. Os señores de Soutomaior edificaron a súa casa próximos ó lugar onde está emplazado o convento de San Miguel de Canedo, e paralelo ó camiño real comenzou a forxarse Ponteareas, que acada o rango de “vila” no s. XV, época na que Pedro Madruga, como señor de Soutomaior, exercía o seu dominio sobre ela.

Os primeiros vestixios atopados na comarca pertencen á Prehistoria. Do período que abranque os inicios do home ata o Bronce Final en Ponteareas houbo numerosos achados, dos cales os máis destacados son: unha machada de cuarcita no barrio de Pedra de Auga, un machado do barrio do Barral e utensilios de pedra atopados en Angoares e Guillade. Tamén se atopou un machado de bronce préto da Pena dos Namorados na Picaraña.

Durante a Idade do Ferro en Galicia desenvólvese a cultura castrexa, da cal a manifestación máis destacada é o castro, pero tamén nos legaron numerosos tesouros (Agolada), petróglifos ou esculturas (guerreiros). As vivendas poden ter varios tipos de planta, constrúense en pedra e con cuberta vexetal. Situábanse en acrópoles para permitir unha mellor defensa contra o inimigo, ó que se suman murallas e foxos, e préto dos ríos. Máis tarde, na época da cristianización construíronse nele ermidas ou igrexas parroquiais. A sociedade castrexa estaba dispersa polo territorio galego. Destacan os castros de San Xulián de Guláns, en San Miguel de Guillade están os de Castromao e o do lugar do Castro, a Cidade de Caneiro en Fozara (de planta irregular, onde se atopou cerámica, entre a cal un fragmento de vasilla grega e unha espada de antenas) e o Castro de Troña.

No que se refire ó Castro de Troña este atópase na veciña parroquia de Santa María de Pías. É unha das acrópoles castrexas máis coñecidas de Galicia, e xunto coa de Tecla, das que se atopan en mellor estado de conservación. Ten forma elíptica, 200 m. no eixe Leste-Oeste e con 120 m. no Norte-Sur. O seu sistema defensivo confórmano dúas murallas e un foxo. O máis destacado deste conxunto son as 30 construccións que alberga, que teñen diversas tipoloxías (circular, cadrada, elíptica, rectangular…). É este un xacemento rico en restos arqueolóxicos, como por exemplo cerámica (tanto indíxena como romana), muíño, moedas e fíbulas (broches xeralmente de metal que se usaban para unir os extremos das capas á altura do ombro e que dependendo do máis ou menos elaborados que foran indicaban o status social do individuo).

Cabe sinalar tamén a existencia de dous petróglifos, ambos con representacións ofídicas. Na actualidade, o xacemento é visitable, podendo ver tamén unha ermida. Accedemos a el pola estrada nacional que une Ponteareas con Mondariz aproximadamente 5 Km. antes de chegar a Mondariz Balneario, sinalizado cun indicador co seu nome na marxe dereita da estrada.

 

Dende o século III o Imperio Romano vai estar inmerso nunha crise, en parte a causa das invasións dos pobos xermánicos. Destaca a vila de Angoares onde houbo varios achados arqueolóxicos, o tesouro de moedas en San Mateo de Oliveiras e o capitel tardorromano de Guláns. Irase sufrindo pouco a pouco no territorio galego unha cristianización, así destaca o mosteiro de Santa Leocadia de Guillade do que só queda parte dos cimentos da igrexa.

Respecto á Idade Media é de mención a igrexa de San Pedro de Angoares do século XII con planta de cruz latina dunha sóa nave con cinco capiteis con decoración vexetal e un historiado. Son de importante valor os canzorros da nave principal e, así mesmo, conta cunha torre neogótica. Neste municipio tamén destaca a igrexa de Padróns pertencente ó século XIII, aínda que con arcos apuntados do estilo gótico na portada. A ponte dos Remedios é do século XIV, próxima á capela do mesmo nome, e situada nas inmediacións dunha praia fluvia, outra máis que hai no municipio xunto á praia da Freixa.

 

Na Idade Moderna en Ponteareas destaca Santa María de Pías, igrexa barroca, ou o Convento de San Diego na parroquia de San Miguel de Canedo. Foi construído no século XVIII a raíz da doazón do pazo dos Soutomaior ós franciscanos que sufriron a destrucción do seu convento orixinal un século antes na guerra con Portugal. Artísticamente falando é destacable a igrexa conventual, a cal se edifica en 1777, con planta de cruz latina e tres naves. Os escudos que podemos observar na portada da igrexa e nos paramentos do convento de San Diego de Canedo pertenceron ó pazo dos Condes de Salvaterra, pois do edificio existente aproveitáronse certos materiais. Os señores de Soutomaior edificaran o seu pazo próximo ó lugar onde está emplazado o convento de San Miguel de Canedo, e paralelo ó camiño real comenzou a forxarse Ponteareas, que acada o rango de “vila” no s. XV, época na que Pedro Madruga, como señor de Soutomaior, exercía o seu dominio sobre ela. Para chegar a este dende Ponteareas tomamos a N-120 en dirección a Ourense. Pouco antes de saír do casco urbano ( Mojón 644 km), xiramos á esquerda, continuamos por un camiño e atopamos o convento na ladeira do Monte Picaraña.

Existen monumentos naturais que non podemos deixar sen visitar: no Monte da Picaraña atopamos a Pena do Equilibrio e dos Namorados, onde tamén veremos un viacrucis e unha capela. Para visitar este conxunto podemos facer o Sendeiro da Picaraña e a ruta dos penedos. Este sendeiro atravesa o Convento de Canedo, o Campamento xuvenil, a Ermida da Picaraña, o cumio da Picaraña, a Pena do Equilibrio e a Pena dos Namorados.

 

 

GASTRONOMÍA E HOSPEDAXE:

Destaca neste municipio a lamprea. Por outra banda, como postres típicos son relevantes os melindres e as rosquillas. Nos viños temos o branco do Condado. Dáse unha gran capacidade hoteleira nos arredores (Mondariz Balneario) e unha variada oferta de casas de turismo rural, moitas das cales están coordinadas pola Asociación Agarimo (tel. 986 644 631). Tamén existe un camping en A Freixa (Ponteareas) e hoteis e hostais de distinta capacidade e categoría.

ONDE COMER:

  • A finca do Parrulo: Rúa San Roque, s/n - Moscadeira
  • Restaurante-Tapería Altar de Baco: Rúa Redondela, 13
  • Xalundres: Vidales Tome, 6
  • Catavento: Bº Cachadas, s/n
  • O Forno de Leña: Bº Barral, s/n
  • Restaurante Cuevas: Lug. Gándara, 21
  • Restaurante Etxe Eder Avenida de Galicia, 19
  • A vella escola: Cabreira
  • Asador A Miña Lareira: Rúa Fías, 47
  • Bar O Racha Pedras: Nogueiró - Meder
  • Mesón Casqueiro: Barrio da Agrela – Arantei
  • Mesón Domínguez: Dextros, 3
  • Mesón Gándara: Barrio de Grixó – Alxén
  • Mesón O Ferreiro: Rúa Rosalía de Castro
  • Mesón O Noso Eido: Barrio de Fontoura
  • Restaurante A Canuda: Rúa do Miño
  • Restaurante El Retiro: Rúa do Miño
  • Tapería A Solaina: Rúa Castelao
  • Tapería Juanes: Arantei
  • A Vella Escola: Cabreira
  • Casa María Barguiela: Porto de Abaixo, 10, Porto
  • Hotel Casa das Breas: Oleiros

ONDE DURMIR:

  • Hotel Condado: Rúa Real, 62 (N-120)
  • Pensión As Pontes: Rúa Abelleira , 89
  • Hospedería San Diego de Canedo (hospederia monacal): Lugar Canedo, s/n 

CASAS RURAIS:

  • Casa das Pías: Cotobad 11 (Cotobad)
  • Casa da Urcela: O Cribeiro, 66 (Cristiñade, Outeiro)
  • Casa Os Lagos: Souto de Pazo, 12 (Souto de Pazo)

FESTAS E TRADICIÓNS:

Ponteareas foi lugar de nacemento de importantes músicos e bandas de música. Hai varios talleres adicados á elaboración artesanal de instrumentos musicais, principalmente gaitas, que celebran no mes de setembro un afamado concurso.

Feira o primeiro día de cada mes: dende o século XVI.

Festa do Corpus Christi: celébrase o domingo seguinte ao xoves de Corpus e é a festa grande deste municipio, pero tamén a máis destacada da comarca do Condado, o que atestigua que no 1980 fose declarada de Interese Turístico Internacional pola extraordinaria e impactante beleza e perfección das alfombras de flores que cobren as súas rúas e sobre as cales transcorre a procesión do Santísimo. A noite da véspera todo o pobo e os visitantes que o desexen poden axudar a confeccionalas. A orixe desta festa atopámola a inicios do século XX, cando un veciño decidiu adorna-la porta e a entrada da súa casa con flores ante o paso da procesión, xa que este acto foi, ó ano seguinte, imitado polos demais veciños, de modo que toda a rúa quedou engalanada, se ben cómpre destacar que as primeiras alfombras eran de serrín pintado de cores.

Festa da Virxe dos Remedios o 8 de setembro
Festa de San Miguel o 29 de Setembro
Festa do Bacallao en Xullo
Festa do Polo Asado en Agosto
Romaría de A Picaraña 1 de maio
Festa de S. Roque 16 de agosto

 

TELÉFONOS DE INTERESE:

SERVIZOS:
Biblioteca Museo 986 660 765
Campo de fútbol Municipal de Pardellas 986 640 314
Casa da Cultura 986 661 674
Casa de Cultura de Areas 986 641 149
Castelo de Sobroso 986 654 305
Centro Multiusos 986 661 674
Centro Municipal Atención a Discapacitados ASPRODICO 986 664 100
Centro de Recuperación Cultura Popular (Castelo do Sobroso) 986 654 305
Centro de Saúde 986 661 000
Centro Social 986 641 747
Concello: 986640000
Conservatorio 986 641 616
Correos 986 641 058
Cruz Vermella 986 641 794
Estación de Autobuses 986 641 451
Farmacia Elduayen, 7 986 641 795
Gardería - Escola infantil 986 661 197
Ludoteca Municipal 986 642 529
Oficina de Turismo 986 661 429
Pabillón Municipal 986 661 008
Residencia 3º Idade Sta. Ana 986 641 745
Taxis 986 640 988
Xulgados 986 844 795 986 644 796
URXENCIAS:
Ambulancias 986 641 042/986 660 685
Bombeiros 618 705 640
Policía Local 986 640 000 986 640 001

SALVATERRA DE MIÑO:

 http://www.concellodesalvaterra.org

 HISTORIA, ARTE, QUE VISITAR:

Salvaterra de Miño, cunha extensión de 70 Km2, ostenta a capitalidade comarcal.

A orixe de Salvaterra está no señorío que o rei de Galicia Bermudo II, coroado como tal pola nobreza galega o 5 de outubro do 982 d.C. en Santiago, concede á igrexa de Compostela sobre o val de Salvaterra e a vila de Lazoiro no 991 d.C., legando así terras que con anterioridade foran do seu pai, Ordoño III.

No século XIV sufriu numerosos asedios protagonizados todos eles polos monarcas portugueses, como por exemplo no 1337 con Alfonso IV de Portugal á fronte e no 1389, con Xoan I encabezando as tropas lusas. No 1389 cambia a súa condición de “vila de realengo” por “señorío”, pasando a mans dos Soutomaior.

Tras diferentes cambios de propietarios, no 1613 Salvaterra obtivo a dignidade condal, Real Privilexio concedido por Felipe III á vila en agradecemento a Diego Sarmiento de Soutomaior polos moitos servicios prestados á Coroa, ó participar no 1586 na defensa de Pontevedra contra o corsario inglés Sir Francis Drake e dous anos máis tarde na Armada Invencible.

A partires deste intre, a historia de Salvaterra xira en torno ás políticas matrimoniais que teñen o seu fin coa desaparición do Antigo Réxime e a entrada en escena dunha nova realidade política en toda Europa.

 

No municipio de Salvaterra tamén hai importantes achados da Prehistoria, destacando as mámoas en A Salgosa á beira do Miño.

Os restos arqueolóxicos máis abundantes de toda a comarca pertencen á época castrexa e romana.

Da cultura castrexa legamos o Castro do Monte Castelo en Pesqueiras (tamén cunha capela no alto) ou o Monte dos Castros en Lourido (atopáronse restos de cerámica).

De época romana en Salvaterra descubríronse moedas con bustos dos emperadores Nerón, Vespasiano, Traxano ou Adriano e a lucerna de bronce de Fiolledo con forma de cabeza de pato.

Tamen a arte medieval deixou a súa pegada no municipio onde destaca a ponte de Fillaboa, rematada no século XVII sobre unha medieval.

O castelo de Salvaterra construiuse entre os séculos X e XI e a muralla é do século XII, aínda que con modificacións posteriores.

 

Na Idade Moderna, xa durante o século XVI, Salvaterra iráse convertendo nun lugar importante polo castelo, cun esquema propio da arquitectura militar do renacemento (planta de hexágono e baluartes nos vértices) e cunha gran historia: houbo enfrontamentos entre España e Portugal, chegando a tomala e reformala os portugueses, polo cal é semellane ás fortalezas lusas de Monçao, Valença de Minho ou Povoa do Varzim. Tamén destaca a igrexa parroquial coa súa portada de sobriedade clásica.

É digno de mención na arquitectura civil a parroquia de Meder con casas blasonadas. Destacan as igrexas de San Xoan de Fornelos, San Pedro de Arantei ou Santa Mariña de Pesqueiras. En canto ós pazos neste municipio temos o de Porto, Lira, Arantei, o pazo de Petán ou o Portalón da Inquisición, un exemplo barroco en Corzáns. O Portalón é o único resto que queda dun pazo do que seguramente foi o seu fundador Bartolomé Barbeito y Padrón, representante da institución censora no século XVII.

GASTRONOMÍA E HOSPEDAXE

ONDE COMER:

  • A vella escola: Cabreira
  • Asador A Miña Lareira: Rúa Fías, 47
  • Bar O Racha Pedras: Nogueiró - Meder
  • Mesón Casqueiro: Barrio da  Agrela – Arantei
  • Mesón Domínguez: Dextros, 3
  • Mesón Gándara: Barrio de Grixó – Alxén
  • Mesón O Ferreiro: Rúa Rosalía de Castro
  • Mesón O Noso Eido: Barrio de Fontoura
  • Restaurante A Canuda: Rúa do Miño
  • Restaurante El Retiro: Rúa do Miño
  • Tapería A Solaina: Rúa Castelao
  • Tapería Juanes: Arantei

 

ONDE DURMIR:

  • A Vella Escola: Cabreira
  • Casa María Barguiela: Porto de Abaixo, 10, Porto
  • Hotel Casa das Breas: Oleiros

 

CASAS RURAIS:

  • Casa rural de Arriba: Barrio de Barreiras 1, Vilacoba

 

ADEGAS:

  • Adegas Galegas: Mender, s/n 986657371
  • Adega Fillaboa: Fillaboa 986 658132
  • Adega Pazo San Mauro: Porto

FESTAS E TRADICIÓNS:

Festa do Viño do Condado: última fin de semana de agosto. É unha exaltación do viño da comarca do Condado, o cal se degusta xunto sardiñas, polvo e otros productos típicos de Galicia. Isto débese a que é unha zona de viñedos e cooperativas, de Albariño, Treixadura e Loureiro, as cales son as variedades vinícolas máis destacables das terras do Condado. Lévase celebrando dende o ano 1960 no recinto amurallado de Salvaterra. Aínda que a principal cita da festa é o último domingo deste mes, dende varios días antes hai actos en homenaxe ó viño do Condado.

Festival da Poesía do Condado: primeira fin de semana de setembro.

 

TELÉFONOS DE INTERESE:

SERVIZOS:
Agrupacion Local de Auto-patronos do Taxi Marqués de Viana, 31 986 658 034
Caixa Galicia 986 664 035
Centro Cultural “A Carballeira” de Fornelos 986 649 031
Centro de Saúde 986 659 000
Concello 986658082
Farmacia Lda. Juana Nelida Rodriguez San Roque, 21 986 657 672
Farmacia Ldo. Cándido Teijeiro Miño, 28 986 658 035
URXENCIAS:
Garda Civil 986 658 156
Policía Local 986 658 082 / 986 658 126

RUTAS:

O Tea e o val de Mondariz (Ponteareas-Fonte de Festín): 17.5 Km

Esta ruta parte do municipio de Ponteareas, onde destaca a celebración do Corpus cando as rúas se engalanan con alfombras florais feitas polos propios veciños e a praia fluvial da Freixa. Na estrada de Mondariz atopamos a parroquia de Pías, cunha desviación ó Castro de Troña, onde primeiro atopamos a igrexa parroquial, un cruceiro e a casa rectoral, pasaremos dúas desviacións ben sinaladas para dar coa necrópole castrexa cunha capela e dous cruceiros de principios de século. Continuando pola estrada chegamos a Mondariz-Balneario e logo atoparemos o concello de Mondariz. Aquí a actividade industrial céntrase no embotellado de Augas de Mondariz; pasando pola planta de embotellado continuamos dirección Moscoso e Fornelos de Montes ata que chegamos a un desvío para ir á praia fluvial. Na estrada de novo continuaremos ata chegar a Festín onde poderemos observar a súa maravillosa fonte con unha inscripción.

O Condado Miñoto (Fillaboa-As Neves): 11 Km

A ruta transcorre polas terras baixas da beira do Miño dende a desembocadura do Tea ata As Neves. Comeza a ruta en Salvaterra, en Fillaboa, na estrada de Caldelas de Tui, onde acharemos a ponte de Fillaboa do século XVII e poderemos dar un paseo pola marxe do Tea. En Salvaterra, vila en actual crecemento urbano e porta de entrada do país veciño, non nos iremos sen visitar o espazo que abrangue dende a vía do tren ata o Miño: aquí atópase a fortaleza, un parque e un paseo á beira do río Miño. Saíndo de Salvaterra en dirección As Neves atopamos Chan de Salgosa e A Extremeira, onde os sedimentos fluviais depositados na depresión son aproveitados para explotación de áridos e onde podemos ver os niveis de terrazas fluviais. Finalmente chegamos ás Neves, onde contemplar o val do Miño dende o mirador de San Nomedio; tamén podemos visitar a igrexa parroquial de Santa María do século XVII.

O Condado oriental (As Neves-Vilasobroso): 17.5 Km

Desde As Neves, máis concretamente desde Cernada, desviámonos cara a capela de San Nomedio e a antea reemisora da TVG por unha pista de terra que só resulta apta para todoterreos, pola cal chegamos ata a cima do monte San Nomedio dende onde poden apreciarse singulares vistas (a depresión de Ribarteme e do Chan do Rei). Continuaremos o percorrido ata Santa Eulalia de Balalláns, no val do río Uma, afluente do Tea. Logo, segundo indicación, nun cruce collemos cara Vilasobroso, atravesando as parroquias de Guillade e Cumiar. Chegados a Vilasobroso, á N-120, logo vemos a estrada dirección Mondariz-Balneario e despois un desvío que leva ó castelo do Sobroso, dende onde teremos unhas amplas vistas.

MUSEOS:

Museo Municipal de Ponteareas (A Perillana, 9-11. Tel. 986 660 765).
Recolle gran parte dos achazgos descubertos no Castro de Troña e unha selección de obras de artistas locais.

Castelo de Sobroso (Vilasobroso, Mondariz. Tel.986 654 305).
Sede do Centro de Recuperación de Cultura Popular: aberga un museo etnográfico sobre a cultura popular galega (oficios artesanais, vestimentas e vivendas doutras épocas).

Museo da Agua (R/ Constitución, 1. Mondariz Balneario. Tel.986 656 136).
Exposición permañente que a través de diversas fotos e obxetos trata de amosar o pasado máis recente e fastuoso do municipio, coa habitación reconstruída da Infanta Isabel.

COMO CHEGAR: tomando como referencia Ponteareas.

  • A 26 kms de Tui e 30 kms de Vigo, pola autovía A-55 ata Porriño e dende alí pola A-52 ou N-120, en dirección Ourense (saída 294).
  • A 180 kms de A Coruña, a 109 de Santiago e a 52 kms de Pontevedra, pola AP-9 ou N-550 ata Porriño e dende alí pola A-52 ou N-120, en dirección Ourense.
  • A 161 kms de Lugo e 73 kms de Ourense, pola N-540 e A-52.
  • O aeroporto de Peinador está a 25 kms (tfn: 986268200).
  • Hai liñas regulares de autobuses desde Vigo e Ourense e hai estacións de tren en Salvaterra e As Neves con conexiones regulares con Vigo, Ourense, Ponferrada e León.